Thấu kính hội tụ giúp các tia sáng tập trung lại một điểm, từ đó tạo năng lượng đốt cháy một chiếc lá hay cọng cỏ khô, cọng cỏ khô bắt cháy tạo ra đóm lửa, đóm lửa tạo ra bếp lửa… từ đó có thể nấu ăn, sưởi ấm. Một thấu kính phân kỳ thì sẽ không bao giờ làm được điều này.
Những mối quan hệ, kiến thức học được… ví như những tia sáng mặt trời. Và cách mỗi người dùng nó, là hội tụ hay phân kỳ cũng đều cho kết quả tương tự. Một người có khả năng tập trung cao, chỉ cần một nguồn lực rất nhỏ, một kiến thức vừa phải, từ khi bập bẹ học ở ghế nhà trường, cũng có thể bán buôn, kiếm được tiền trang trải cuộc sống và chi phí học tập của mình. Một người, dù học lên tới tiến sĩ, dự không biết bao nhiêu hội thảo, quen không biết bao nhiêu người… nhưng chẳng thể nào làm nên một câu chuyện nhân hiệu hay thương hiệu nào, vì bản thân anh ấy như một thấu kính phân kỳ. Ai cũng có thể thấy ánh sáng của anh ấy, nhưng ánh sáng mập mờ đó, chẳng thể tạo ta đốm lửa nào.
Tâm – nếu có thể xem là đơn vị đo mức độ tập trung của một người, thì có thể tạm chia thành:
1. Vô tâm: chẳng bao giờ để ý, chẳng phải là việc của mình, nó có như thế nào thì cũng kệ nó. Đây có thể nói là cấp độ tồi tệ nhất và sẽ không có một thành công nào dành cho người vô tâm. Nó không những là một thấu kính phân kỳ, mà đó còn là một thấu kính phủ đầy bụi bẩn, tới mức, ánh sáng không thể xuyên qua.
2. Để tâm: tức có quan tâm, có nghe, có hóng tin về nó. Nhưng cũng chỉ có tính chất để biết, để có thông tin về nó chứ chưa phải để hành động. Từ đó, việc để tâm cũng khó mang lại những kết quả nhất định. Như một thấu kính hội tụ nhưng tiêu cự lại quá dài, tiêu điểm quá xa.
3. Chú tâm: cấp độ này một cách quân bình đã khá là tốt, đặc biệt những bạn đang đi làm thuê cho người khác mà đạt được cấp độ chú tâm khi được giao nhiệm vụ thì đã là may mắn lớn cho bạn ấy lẫn thân chủ. Chú tâm giúp một người có thể tập trung, bắt đầu hình thành thói quen theo đuổi mục tiêu và kịp thời khắc phục các khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Nhự thấu kính hội tụ bám bụi thì bạn ấy có cách để lau liền.
4. Nhập tâm: đây mới chính là cấp độ cao nhất của sự tập trung, ngưỡng này thì hoặc sẽ tạo ra một kẻ điên hoặc một anh hùng. Một người, tập trung tới mức nhập tâm thì rất khó có thể lôi họ ra khỏi mục tiêu. Họ sẽ làm mọi cách, mọi biện pháp, tận dụng mọi nguồn lực để có thể đạt được kết quả cuối cùng. Ex: Một thấu kính không đủ thì họ chồng lên đó một hệ thấu kính. Một hệ không đủ thì họ di chuyển trục, hướng, thậm chí ánh sáng nơi đó không đủ thì họ di chuyển luôn địa điểm đặt nó. Dưới đồng bằng không đủ thì lên trung du, núi cao… Nên với một người đạt đến sự nhập tâm thì khỏi bàn thêm về sự tập trung, cái nên bàn là sự tỉnh táo mà thôi.
***
Mức độ tập trung, có yếu tố quyết định đến khả năng hoàn thành một mục tiêu, một nhiệm vụ hay một sứ mệnh. Từ đây, bạn có thể quan sát, đo lường mức độ tập trung của đối tác, nhân viên, và chính bản thân mình, để từ đó có những lựa chọn, giao phó phù hợp.