CÙNG TẮC BIẾN, BIẾN TẮC THÔNG, THÔNG TẮC CỬU

Có những câu nói, khi chưa trải qua nhiều biến cố, chúng ta chỉ thấy hay. Đến khi tự mình đi qua những ngày khó khăn, mới hiểu vì sao người xưa có thể gói cả một bài học lớn vào vài chữ.

Với tôi, “Cùng tắc biến, biến tắc thông, thông tắc cửu” là một câu như vậy.

Trong hành trình khởi nghiệp, tôi càng đi càng thấm. Bởi có những lúc, thứ giúp mình bước tiếp không phải là có thêm tiền, có thêm người hay có một cơ hội lớn xuất hiện. Đó là khả năng nhìn lại chính mình, thay đổi cách làm và giữ được niềm tin khi những điều mình trông đợi lần lượt không thành.

“Cùng” ở đây có thể hiểu là đi đến tận cùng, đến chỗ bế tắc, khi cách làm hiện tại không còn đưa mình tiến lên được nữa.

Người khởi nghiệp hiểu rất rõ cảm giác ấy.

Tiền trong tài khoản cạn dần, trong khi ngày trả lương cứ đến. Năng lực nhân sự còn nhiều hạn chế. Sản phẩm đã dành bao nhiêu công sức phát triển vẫn chưa bán được. Khách hàng khen nhưng chưa mua. Đối tác hào hứng lúc đầu rồi im lặng. Những cuộc gặp tưởng như mở ra cơ hội, cuối cùng lại khép lại bằng một lời hẹn.

Có lúc, điều làm mình mệt nhất là đã thử rất nhiều mà vẫn chưa biết phải thử thêm điều gì.

Nửa đầu năm 2026, tôi đã đi khắp nơi, gặp rất nhiều người, trong đó có những tỷ phú hàng đầu Việt Nam. Tôi mang theo niềm tin vào công nghệ, vào đội ngũ và vào con đường mình lựa chọn.

Nhưng qua những cuộc gặp đó, tôi nhận ra: để một người có tiềm lực hiểu và quyết định đồng hành cùng một doanh nghiệp công nghệ còn ở giai đoạn nhiều điều chưa rõ là chuyện rất khó. Giữa niềm tin của người sáng lập và cơ sở ra quyết định của nhà đầu tư vẫn có một khoảng cách lớn.

Mình nhìn thấy tương lai của sản phẩm, còn họ cần nhìn thấy khả năng thương mại hóa. Mình hiểu những năm tháng nghiên cứu phía sau một thiết bị, còn họ cần biết ai sẽ mua, bao giờ có doanh thu và rủi ro nằm ở đâu.

Từng có những cánh cửa tưởng đã mở, nhưng đi tiếp mới thấy vẫn tắc.

Trải nghiệm đó buộc tôi phải tự hỏi: nếu nguồn vốn mình chờ đợi chưa đến, doanh nghiệp sẽ sống bằng gì? Những năng lực đang có có thể tạo ra doanh thu theo cách nào? Điều gì cần tiếp tục đầu tư, điều gì phải thu gọn, điều gì phải làm khác ngay?

Bế tắc là tín hiệu buộc mình phải xem lại cách đi.

Có thể mục tiêu vẫn đúng, nhưng cách tiếp cận chưa phù hợp. Có thể công nghệ có giá trị, nhưng sản phẩm chưa giải quyết đúng vấn đề khách hàng sẵn sàng trả tiền. Có thể doanh nghiệp có năng lực, nhưng đang đóng gói năng lực ấy theo cách thị trường chưa hiểu.

Tuy nhiên, đừng hiểu “cùng tắc biến” là cứ đến tận cùng thì tự nhiên sẽ có lối thoát. Khó khăn chỉ đặt chúng ta trước yêu cầu phải thay đổi. Còn thay đổi thế nào, có chịu thay đổi hay không, vẫn là trách nhiệm của chính mình.

Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà kinh nghiệm tích lũy nhiều năm vẫn cần được liên tục cập nhật.

Những mặt bằng từng được xem là lợi thế kinh doanh có thể trở thành gánh nặng khi chi phí cao mà khách hàng đã đổi thói quen mua sắm. Một cửa hàng có thể vẫn bán đúng món hàng trước đây, nhưng người mua đã tìm kiếm, so sánh và ra quyết định ở một kênh online nào đó.

AI cũng khiến nhiều người phải nhìn lại giá trị công việc của mình. Người làm marketing, viết nội dung, thiết kế hay xử lý những nghiệp vụ văn phòng quen thuộc đang đứng trước câu hỏi: khi công cụ có thể thực hiện nhanh hơn nhiều phần việc, mình sẽ tạo ra giá trị ở đâu?

Với một người đã dành mười, hai mươi năm cho nghề nghiệp, câu hỏi ấy có thể rất đau. Bởi thứ bị thử thách còn là cảm giác an toàn, sự tự hào và vị trí mà mình đã vất vả xây dựng.

Điều cần thay đổi là cách biến kiến thức thành giá trị trong hoàn cảnh mới.

Khởi nghiệp cũng vậy.

Nếu chưa bán được một hệ thống hoàn chỉnh, hãy xem khách hàng có cần một mô đun hay một giải pháp nhỏ hơn không. Nếu thị trường chưa sẵn sàng mua sản phẩm tiêu chuẩn, hãy tìm hiểu nhu cầu tùy chỉnh. Nếu chưa thể mở rộng đội ngũ, hãy tổ chức lại công việc, dùng công cụ tốt hơn và tập trung nguồn lực vào phần tạo ra kết quả rõ nhất.

Những thay đổi ấy cần được thử bằng thực tế: khách hàng có quan tâm hơn không, có trả tiền không, chi phí có giảm không, sản phẩm có tốt hơn không?

Đôi khi, con đường mới chỉ hiện ra qua một đơn hàng nhỏ. Một khách hàng sử dụng sản phẩm và phản hồi thật. Một hợp đồng dịch vụ giúp đội ngũ có thêm thời gian hoàn thiện công nghệ. Một đối tác nhìn ra ứng dụng mà trước đó mình chưa nghĩ đến.

Với tôi, một bài học lớn là phải đặt câu hỏi khác đi. Bên cạnh câu hỏi “Ai sẽ đầu tư cho mình?”, cần hỏi thật quyết liệt: “Mình đang có gì đủ giá trị để khách hàng trả tiền ngay hôm nay?”

Câu hỏi đó đưa người sáng lập trở lại với sản phẩm, khách hàng và năng lực thực tế của doanh nghiệp. Từ đó, mình có thể tìm được một cách đi chủ động hơn.

Vế cuối của câu nói là “thông tắc cửu”; “cửu” nghĩa là lâu dài, bền lâu.

Đây là vế rất đáng suy ngẫm. Bởi vượt qua một lần khó khăn chưa có nghĩa là doanh nghiệp đã vững vàng.

Một hợp đồng lớn có thể giúp giải quyết áp lực trước mắt, nhưng doanh nghiệp vẫn cần những khách hàng tiếp theo. Một sản phẩm được đón nhận là khởi đầu tốt, nhưng còn phải giao đúng hẹn, giữ chất lượng và hỗ trợ sau bán hàng. Một người giỏi gia nhập có thể tạo ra bước tiến, nhưng tổ chức cần cách làm để kiến thức được chia sẻ và công việc không phụ thuộc vào một người.

Muốn đi lâu dài, phải biến cơ hội thành năng lực.

Có doanh thu thì học cách quản trị dòng tiền. Có khách hàng thì học cách giữ chữ tín. Có sản phẩm thì xây quy trình chất lượng. Có đội ngũ thì tạo môi trường để mọi người trưởng thành và cùng chịu trách nhiệm.

Và khi đang thuận lợi, vẫn phải giữ khả năng tự thay đổi. Bởi cách làm vừa giúp mình thoát khó hôm nay cũng có thể chạm giới hạn vào một ngày khác.

Tôi nghĩ sự bền vững của một doanh nghiệp nằm ở khả năng nhận ra điều đó đủ sớm và điều chỉnh đủ kịp thời.

Nếu bạn đang khởi nghiệp và cảm thấy mọi thứ đều khó, tôi hiểu cảm giác ấy.

Có những ngày nhìn quanh, mình thấy người khác tiến lên, còn mình vẫn loay hoay với những vấn đề cũ. Có những đêm phải tính từng khoản chi, cân nhắc từng quyết định, tự hỏi liệu mình còn đủ sức đi tiếp hay không.

Trong hoàn cảnh đó, hãy cho phép mình dừng lại để nhìn rõ vấn đề. Thừa nhận thiếu tiền. Thừa nhận sản phẩm chưa bán được. Thừa nhận một quyết định trước đây có thể chưa đúng. Sự thành thật ấy cho mình cơ sở để sửa.

Là một Founder, bạn cần thấm thía sự khác biệt giữa một lựa chọn đúng và một lựa chọn được sửa dần cho tới khi nó đúng. Bạn là founder, bạn luôn thuộc về vế thứ 2, bạn phải sửa sai mỗi ngày.

Một phương án thất bại không thể nói hết về năng lực của bạn. Một lời từ chối cũng chưa đủ để kết luận rằng điều bạn theo đuổi không có giá trị. Nhưng mỗi kết quả đều là thông tin cần được lắng nghe.

Hãy lắng nghe khách hàng, đồng đội, người có kinh nghiệm và cả những người phản đối mình. Có lời khuyên đáng làm theo. Có ý kiến giúp mình nhìn thấy điểm mù. Cũng có những đánh giá chưa phù hợp với hoàn cảnh và con đường mình chọn.

Sau khi lắng nghe và cân nhắc, quyết định cuối cùng vẫn ở mình. Bởi mình là người phải chịu trách nhiệm và sống với quyết định ấy.

Với tôi, niềm tin sắt đá vào lựa chọn phải đi cùng sự linh hoạt trong cách thực hiện. Tôi có thể tin rất sâu vào giá trị mình muốn tạo ra, đồng thời sẵn sàng sửa sản phẩm, đổi cách bán hàng, tổ chức lại đội ngũ hay thừa nhận một cách làm đã hết hiệu quả.

Tôi muốn nhắn với những bạn đang mày mò tìm đường: hãy giữ lấy sự tự tin vào chính mình. Đừng giao toàn bộ niềm tin ấy cho một nhà đầu tư, một đối tác hay một lời đánh giá bên ngoài. Hãy nuôi nó bằng việc học, bằng những thử nghiệm thật và bằng từng kết quả nhỏ mình làm được.

Tôi tin những ngõ cụt có thể được tháo gỡ khi chúng ta còn đủ bình tĩnh để nhìn lại, đủ can đảm để thay đổi và đủ bền bỉ để hành động.

Có những đoạn đường chỉ khi bước qua rồi, mình mới hiểu: chính lúc tưởng như không còn lối đi, mình đã bắt đầu học được cách mở một con đường.

Tìm một lối đi và mở một con đường – Startup, có thể chưa mang lại cho bạn tiền nhưng chắc chắn sẽ là một lựa chọn mang đến cho bạn những trải nghiệm rất đẹp.

Thank you.