Vào năm 2012, khi gần kết thúc phỏng vấn tuyển dụng một sinh viên tốt nghiệp loại giỏi Đại Học Ngoại Thương, cháu hỏi lại tôi “Chú ơi, về quê làm sao phát triển đây chú?”. Tôi từng có nhiều cơ hội giao lưu, phỏng vấn với các bạn trẻ muốn về quê làm việc, tôi thấu hiểu được sức nặng chất chứa trong câu hỏi trên: đó là nỗi băn khoăn, lo lắng và trăn trở âm thầm của hầu hết các bạn muốn trở về quê lập nghiệp! Đó cũng là về lại với quê hương tuổi thơ, về với cha già mẹ ốm, về với hoài bão góp phần thay đổi quê hương.
Tôi đọc đi đọc lại bản thảo cuốn sách “Về Quê Lập Nghiệp” của Tuấn Trần với tất cả niềm hứng khởi, như được khám phá, được dẫn dắt vào những câu chuyện rất đời, rất thật, rất gần gũi quanh đây mà tác giả đang trải lòng.
Cuốn sách là những lát cắt, là câu chuyện kể về những trải nghiệm, những suy ngẫm, những đúc kết một cách hệ thống của tác giả, được thể hiện chân thành, cẩn trọng và tâm huyết. Những trải nghiệm không phải chỉ từ lúc xa quê đi học đến khi ra trường về quê lập nghiệp mà là hơn ba mươi năm, từ cậu bé mười tuổi đã đu theo ba làm lơ xe trong “cậu bé lơ xe ngày ấy”, mười mấy tuổi đã phải sống tự lập, biết làm nông, thợ sửa xe đạp cho nhà chủ ở trọ trong “cú đánh cược đầu đời”, từ những câu chuyện thuở bé để hình thành nên tính cách chai sạn, rắn rỏi trong “chuẩn bị cho chiến tranh”, đến lòng tự trọng trong Bẫy “cúi đầu”,… Cứ thế, qua từng trang sách, tác giả nhẹ nhàng tâm sự, trải lòng, cách mình đã lớn lên, được trưởng thành, được trui rèn nhân cách, những kỹ năng từ năm tháng ấu thơ nhờ những bài học nghiêm khắc từ Ba, những bảo bọc trong tình yêu thương bao la của Mẹ… cho đến lăn lộn ở trường đời.

Nhưng cái khác biệt, cái độc đáo của các câu chuyện kể không phải là những lý luận, những tổng hợp hàn lâm mà là trải nghiệm thực tế diễn ra trong suốt một hành trình sống, làm việc, kiên trì học hỏi, luôn đứng dậy khi vấp ngã,… được rút ruột viết ra một cách trần trụi, không giấu diếm để đạt được mong đợi của tác giả. Tôi thấy có những tháng ngày tác giả ngỡ như đã hiểu rất rõ nơi mình đang ở, người bạn đang chơi, việc mình đang làm… nhưng cho đến khi thực sự bắt đầu, thực sự dấn thân, lúc đó tác giả mới nhận ra sự thật không như những gì tác giả nghĩ – đó cũng là lúc tác giả cảm nhận một cách sâu sắc sự thú vị đến từ thực tế trải nghiệm.
Điểm nhấn trong các câu chuyện kể là vai trò của ý chí, của sự kiên trì – yếu tố quyết định thành công. Gần như không có gì buộc tác giả phải dừng lại: đã ba lần bị từ chối khi xin phép địa phương cho thành lập Tuấn Minh Sport nhưng cuối cùng vẫn vượt qua được… Ngay cả với sự ra đời của cuốn sách này, tác giả đã phải dành 5 năm trước đó để tập viết lách, cho nên cũng không ngạc nhiên khi cuốn sách viết rất nhiều về việc “Đừng bỏ cuộc”, về “Ý chí”, về “Khí chất thuyền trưởng”. Thật đúng như vậy, kỹ năng có thể rèn, kiến thức có thể học và cập nhật, nhưng ý chí và tinh thần không bỏ cuộc thì phải được tôi luyện từng ngày”.

Một điểm khác, không kém phần quan trọng mà cuốn sách đề cập là dù làm việc ở quê nhưng phải xây dựng được tư duy mở, “khởi nghiệp ở quê bằng tinh thần của ‘thế giới phẳng’”, đó là sự nối kết thường xuyên, sự hợp tác, sự hiện diện để cảm nhận được từng hơi thở, sự vận động, những đổi thay ở những đô thị lớn đang diễn ra, để tránh tụt hậu, tránh cái nhìn phiến diện. Nhờ vậy, tác giả mới thành công khi về quê làm thuê chuyên nghiệp và khởi nghiệp với Tuấn Minh Sport… Tôi đã rất đồng cảm điều này khi trả lời bạn sinh viên Đại Học Ngoại Thương về cơ hội phát triển ở quê. Câu trả lời là “Đơn giản thôi cháu, dù làm việc ở quê nhà, nhưng cháu phải luôn đặt tâm thế và hành động để cạnh tranh như ở Hà Nội, Sài Gòn hay ở các nước tiên tiến”.
“Về quê lập nghiệp!“
Bạn về quê vì mong muốn được về hay phải về vì điều kiện, vì hoàn cảnh, vì lý do nào khác… bạn cũng không nên quá băn khoăn, lo lắng cho sự phát triển tương lai của mình. Và tôi chợt nghĩ, giá như cuốn sách này ra đời từ mười năm trước, để tôi có thể trao tặng đến các bạn có chung niềm trăn trở như bạn sinh viên Ngoại Thương đã phỏng vấn nhận việc năm nào thay cho câu trả lời, vì đáp án đã có ngay trong cuốn sách này – thật thú vị, rõ ràng và sinh động qua từng câu chuyện kể trong ấy! Nó thực sự quý báu vì có tính thực chiến cao, “Made in Việt Nam”, một Guide Book mà bạn có thể tham khảo, học hỏi kinh nghiệm trong quá trình bạn về với quê hương xây dựng sự nghiệp, xây dựng chính mình.
Ngô Văn Tụ
Thành viên Hội Đồng Quản Trị Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi
Giám Đốc Công Ty Sữa Đậu Nành Việt Nam – Vinasoy