“Tiếng ồn” được hiểu là những lời can ngăn, khuyên nhủ, hay thậm chí là áp lực từ xung quanh. Đó có thể là lời khuyên chân thành từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hoặc những người thân thiết, những người thực sự muốn tốt cho bạn. Họ có thể đưa ra ví dụ về những người đã thất bại, hoặc so sánh bạn với những trường hợp thành công khác để thuyết phục bạn chọn con đường “an toàn” hơn, “thực tế” hơn.
Nếu bạn bịt tai lại, bạn đang trốn chạy, bạn sẽ hành động như một người câm điếc, bạn rất dễ rơi vào tăm tối. Nếu bạn nghe mọi thứ, bạn sẽ có quá nhiều thông tin, bạn sẽ không biết phải chọn điều gì. Làm thế nào để bạn lắng nghe, đón nhận mọi ý kiến mà không bị cuốn theo?
Để có một cuộc hành trình thành công, bạn cần có một chuỗi các quyết định quan trọng, trải dài hàng tuần, hàng tháng. Có những quyết định phải tốn đến nhiều năm cân nhắc. Vậy, bẫy tiếng ồn là gì, làm sao để lọc lấy những tinh hoa trong hàng ngàn lời khuyên, hàng trăm bài viết… để kết thành một hành trình thành công?
Tiếng Ồn – rào cản vô hình.
“Tiếng ồn” không phải là những lời ác ý. Đôi khi, nó đến từ những người yêu thương bạn nhất. Họ lo lắng bạn sẽ thất bại, sẽ tổn thương, hoặc đi sai đường. Họ có thể nói: “Hãy chọn một công việc ổn định thay vì khởi nghiệp”, “Đừng mạo hiểm, nhìn người kia thất bại kìa”, hoặc “Cậu nên làm như người này, họ thành công rực rỡ đấy”. Những lời này không sai, nhưng chúng thường dựa trên trải nghiệm và góc nhìn của họ, không phải của bạn. Mỗi người có một bản đồ cuộc đời riêng, và con đường dẫn họ đến thành công không phải lúc nào cũng phù hợp với bạn.
Tuy nhiên, phớt lờ hoàn toàn ý kiến của người khác cũng là một sai lầm. Nếu bạn chỉ mải mê chạy theo giấc mơ mà không tỉnh táo, bạn có thể rơi vào cái bẫy của sự kiêu ngạo hoặc thiếu thực tế. Nghệ thuật ở đây là biết lắng nghe, nhưng chọn lọc đúng lời khuyên để áp dụng. Đặc biệt, với vai trò của một lãnh đạo, việc chọn lọc lời khuyên không chỉ là kỹ năng cá nhân mà còn là yếu tố quyết định sự thành bại của cả một tổ chức.
Vậy, ai là người bạn nên lắng nghe?
Để vượt qua “tiếng ồn” và đưa ra quyết định đúng đắn, bạn cần biết ưu tiên lắng nghe những người thực sự đáng tin cậy. Dưới đây là những tiêu chí và ví dụ cụ thể để bạn chọn lọc đúng người, đúng lời khuyên:
- Người có kinh nghiệm thực tiễn và đã có thành tựu.
Lời khuyên từ những người đã đi qua hành trình dài, đối mặt với thách thức và đạt được thành tựu thực sự đáng để bạn cân nhắc. Họ không chỉ nói lý thuyết, mà lời khuyên của họ được đúc kết từ những lần thất bại, vấp ngã và đứng dậy.
Ví dụ: Nếu bạn đang khởi nghiệp, hãy lắng nghe một doanh nhân đã xây dựng công ty từ con số 0, từng đối mặt với khủng hoảng tài chính, thị trường cạnh tranh, và vẫn thành công. Những người chỉ đọc sách, tham gia hội thảo, hoặc nghe kể lại rồi tư vấn cho bạn thường thiếu thực tiễn.
Lời khuyên của họ có thể hay, nhưng không đủ sâu sắc để áp dụng vào tình huống cụ thể của bạn. Nếu họ chưa thực sự trải qua, bạn chỉ nên tin dưới 50%, cho dù điều họ nói có hấp dẫn bạn như thế nào. Bạn nghĩ xem, một người đang góp ý cho bạn về hành trình “Go global”, trong khi họ chưa từng đến bất kỳ nơi nào trên thế giới để làm ăn? Do đó, nếu bạn muốn đưa công ty vươn ra thị trường quốc tế thì nên tìm lời khuyên từ những người đã từng mở rộng doanh nghiệp ra nước ngoài, hiểu rõ các rủi ro về văn hóa, pháp lý, và thị trường. - Người trong cuộc, những người “Skin In The Game”.
Lời khuyên từ những người đồng hành cùng bạn, những người chịu chung trách nhiệm với kết quả, luôn đáng giá hơn. Họ là những cộng sự, đồng đội, hoặc đối tác đã kề vai sát cánh, cùng bạn đối mặt với nhiều khó khăn. Vì họ có “skin in the game” (da thịt cuộc chơi, họ cùng bạn chịu trách nhiệm cho mọi kết quả), lời khuyên của họ không chỉ dựa trên cảm xúc mà còn gắn liền với lợi ích chung. Họ hiểu rõ bạn, hiểu mục tiêu của bạn, và quan trọng hơn, họ sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ quyết định của bạn.
Ví dụ: Nếu bạn là một lãnh đạo đang cân nhắc một chiến lược mới, hãy tham khảo ý kiến từ đội ngũ cốt lõi của mình – những người đã cùng bạn xây dựng tầm nhìn, hiểu rõ nội lực công ty, và sẵn sàng chịu trách nhiệm với kết quả đó.
Ngược lại, có những chuyên gia từ trên trời rơi xuống, chưa một lần khởi nghiệp thành công, đôi khi họ nghe câu hỏi từ bạn, rồi cóp nhặt mỗi nơi một chút, xong nói như trút nước, nhiều người nói cho đã mồm và muốn bạn nghe họ, bạn nghe, họ sẽ vui vì họ cảm thấy được tưởng thưởng tài năng và có thể bạn sẽ phải trả phí. Điều này có thể hiệu quả ở một góc độ chuyên môn hay nghiệp vụ, nhưng ở vị trí lãnh đạo, những quyết định vĩ mô thì thật nguy hiểm. - Tin vào chính bản thân, lắng nghe trái tim và tin vào trí tuệ của mình.
Đôi khi, trong biển “tiếng ồn”, bạn cần một khoảng lặng để lắng nghe chính mình. Trái tim và trí tuệ của bạn là la bàn đáng tin cậy nhất. Không ai hiểu mục tiêu, khát vọng, và giá trị cốt lõi của bạn hơn chính bạn. Hãy dành thời gian để suy ngẫm, đặt câu hỏi: “Điều này có thực sự phù hợp với tôi không? Nó có dẫn tôi đến gần mục tiêu không?” Sự tỉnh táo và tự tin vào bản thân sẽ giúp bạn lọc bỏ những lời khuyên không phù hợp.
Ví dụ: Một lãnh đạo trẻ tuổi từng bị áp lực từ gia đình phải chọn ngành nghề “ổn định” như kế toán, nhưng sau khi lắng nghe bản thân, anh ta quyết định theo đuổi đam mê công nghệ và trở thành một nhà sáng lập startup thành công. - Chọn người có khả năng thách thức tư duy (Brainstorm).
Một nguồn lời khuyên quý giá khác đến từ những người không chỉ ủng hộ mà còn thách thức bạn suy nghĩ sâu hơn. Họ đặt câu hỏi sắc bén, chỉ ra điểm mù trong kế hoạch của bạn, và giúp bạn nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ. Những người này không cần phải là chuyên gia trong lĩnh vực của bạn, nhưng họ có tư duy logic, khả năng phân tích, và sự chân thành trong việc giúp bạn phát triển. Việc của họ là thấu hiểu bạn một cách chân tình và dám đặt những câu hỏi thẳng thắng để giúp bạn tự tìm ra câu trả lời.
Ví dụ: Bằng cách đặt câu hỏi như “Nếu bạn chần chừ, điều gì sẽ xảy ra? Nếu đối thủ tấn công và rút người của bạn, bạn sẽ phải ngăn chặn như thế nào?”… từ đó, giúp bạn đưa ra một quyết định vừa đủ mạo hiểm, và cũng vừa đủ an toàn. - Người hiểu giá trị và tầm nhìn của bạn.
Lời khuyên từ những người có chung giá trị và tầm nhìn với bạn thường mang tính định hướng cao. Họ không chỉ nhìn vào kết quả ngắn hạn mà còn hiểu được lý do sâu xa vì sao bạn chọn con đường này. Những người này thường là nguồn cảm hứng, giúp bạn kiên định khi đối mặt với khó khăn và vững vàng trong trường hợp cả tập thể quay lưng với lựa chọn của bạn, nhưng họ thì không.
Vai trò lớn nhất của một lãnh đạo là lựa chọn và quyết định. Mỗi quyết định của bạn có thể thay đổi hướng đi của cả một tập thể. Vì vậy, việc chọn lọc lời khuyên càng trở nên quan trọng. Dưới đây là một số gợi ý để lãnh đạo áp dụng hiệu quả:
-
- Bạn cần có một hội đồng cố vấn:
Chừng 2-3 người thôi, nhưng là những người vừa hiểu bạn, vừa xuất sắc. Xây dựng một nhóm nhỏ những người bạn tin tưởng – từ cố vấn có kinh nghiệm, đồng đội trong cuộc, đến những người thách thức tư duy của bạn. Họ sẽ là nguồn tham khảo đa chiều, giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt. - Đánh giá lời khuyên dựa trên dữ liệu:
Đừng chỉ nghe lời khuyên cảm tính. Hãy yêu cầu người đưa ra ý kiến cung cấp dữ liệu, ví dụ thực tế, hoặc phân tích cụ thể. Một lãnh đạo giỏi biết kết hợp trực giác với thông tin xác thực. - Thử nghiệm nhỏ rồi làm lớn:
Thay vì chần chừ, bạn cần sẵn sàng có những thử nghiệm nhỏ (test trước đã), bạn sẽ điều chỉnh liên tục dựa trên các thử nghiệm nhỏ trước khi có một quyết định lớn. Điều này giúp bạn kiểm chứng tính khả thi mà không mạo hiểm. - Giữ vững tầm nhìn:
Dù lắng nghe bao nhiêu ý kiến, đừng để “tiếng ồn” làm bạn quên mất mục tiêu cốt lõi của mình. Một lãnh đạo xuất sắc là người biết cân bằng giữa việc tiếp thu và kiên định.
- Bạn cần có một hội đồng cố vấn:
•••
Nhân dịp lễ Quốc khánh, khi cả đất nước cùng nhìn lại hành trình độc lập và tự cường, đây cũng là lúc để bạn nhìn lại hành trình của chính mình. Hãy nhớ rằng, trên con đường chinh phục mục tiêu, “tiếng ồn” là điều không thể tránh khỏi, nhưng bạn hoàn toàn có thể làm chủ nó. Lắng nghe với sự cởi mở, chọn lọc với sự tỉnh táo, và quyết định với sự tự tin. Hãy ưu tiên những người đã đi qua hành trình, những người đồng hành, những người thách thức bạn, và trên hết, chính trái tim và trí tuệ của bạn.
Hành trình thành công không phải là một con đường thẳng, nhưng mỗi bước đi đúng đắn sẽ đưa bạn đến gần hơn với đích đến. Chúc bạn ngày Quốc khánh tràn đầy cảm hứng, vững vàng vượt qua mọi “tiếng ồn”, và mạnh mẽ tiến tới những mục tiêu lớn lao!
P/s: bài viết này, tôi tự viết cho chính mình, cho đồng nghiệp tôi và xin được chia sẻ cùng tất cả mọi người.
Thank you,
Tuấn Trần.